TKL of full-size: heb je dat numerieke blok echt nodig?
Een full-size toetsenbord heeft 104 toetsen (105 in de Europese ISO-vorm) en is ongeveer 44 cm breed. Een tenkeyless of TKL laat het numerieke blok weg, houdt 87 of 88 toetsen over en meet rond de 36 cm. Die acht centimeter klinken onbeduidend, maar het is precies de ruimte waarin je muis leeft. Wie veel met de muis werkt of speelt, wint er meer mee dan wie af en toe een bedrag intikt.
De formaten op een rij
| Formaat | Toetsen (ISO) | Breedte bij benadering | Wat mist er |
|---|---|---|---|
| Full-size (100%) | 105 | 44 cm | Niets |
| 1800 / 96% | circa 100 | 39 cm | Niets, alles staat dichter op elkaar |
| TKL (80%) | 88 | 36 cm | Numeriek blok |
| 75% | circa 84 | 32 cm | Numeriek blok, losse navigatiegroep |
| 65% | circa 68 | 31 cm | Ook functierij |
| 60% | circa 61 | 29 cm | Ook pijltjes, alles via Fn |
Onder de TKL wordt het snel een kwestie van wennen: pijltjes en Home/End verhuizen naar een tweede laag onder de Fn-toets. Meer daarover in compacte toetsenborden.
Waarom TKL zo populair is bij gamers
Bij het spelen van een shooter staat je linkerhand op WASD en je rechterhand op de muis. Zonder numeriek blok schuift het toetsenbord naar rechts, komt de muis dichter bij het midden van je lichaam en houd je je rechterschouder in een neutralere stand. Bij lage muisgevoeligheid, waarbij je met hele armhalen mikt, scheelt de vrijgekomen ruimte bovendien echt bewegingsvrijheid. Zie de koopgids gaming toetsenbord.
Ergonomisch is dezelfde redenering geldig op kantoor: hoe verder je muis naar rechts staat, hoe meer je je arm zijwaarts moet strekken. Werk je lange dagen en heb je last van schouder of pols, dan is een smaller bord vaak een goedkopere eerste stap dan een ergonomisch toetsenbord — eventueel gecombineerd met een verticale muis.
Wanneer full-size gewoon beter is
Werk je in boekhouding, met kassasystemen, in Excel of met veel invoervelden, dan is tienvingerig cijferen op een numeriek blok vele malen sneller dan de cijferrij. Ook Num Lock-gebonden invoer, alt-codes en het rekenmachineblok voor plus, min en Enter werken alleen fatsoenlijk met een echt numpad. Datzelfde geldt voor simulators en MMO's waarin je tientallen bindings kwijt moet.
Het beste van twee: TKL plus los numpad
Een los numeriek blok kost weinig, staat waar jij wilt en kan links van het toetsenbord — dat laatste is voor rechtshandigen ergonomisch juist gunstig, omdat je muisarm dan helemaal vrij blijft. Nadeel: het is een extra apparaat dat batterijen of een poort vraagt, en de meeste losse blokken hebben een lichtere aanslag dan je hoofdbord. Meer opties in numeriek toetsenbord.
Vier borden en een numpad
Keychron K8 / K8 Pro
Mechanische TKL die zowel bedraad als via Bluetooth werkt, met keycaps voor Windows en Mac in de doos. De Pro is hot-swap en programmeerbaar.
Logitech MX Keys S
Volledige indeling met numeriek blok, platte scissor-toetsen, verlichting met nabijheidssensor en koppeling met drie apparaten tegelijk.
Logitech MX Keys Mini
Nog smaller dan TKL: zonder numeriek blok én zonder losse navigatiegroep, maar met volledige functierij en pijltjes. Past naast vrijwel elke laptop.
Los numeriek toetsenbord (Bluetooth of USB)
Een blok van tien centimeter breed dat je neerlegt wanneer je het nodig hebt. Bluetooth-uitvoeringen werken ook met een laptop, tablet en Mac.
Verder lezen: TKL toetsenbord kopen, kantoortoetsenbord, mechanisch vs membraan en polssteun voor je toetsenbord.
Veelgestelde vragen
Kan ik zonder numpad nog alt-codes typen?
Alleen als je toetsenbord een numeriek deel over de letters legt via Fn, wat op veel laptops het geval is. Anders werkt het niet en gebruik je beter Emoji-paneel, tekenoverzicht of een van de methodes uit unicode invoeren.
Is TKL beter voor je polsen?
Indirect wel. Je muis komt dichter bij het midden, waardoor je rechterarm minder ver naar buiten hoeft. Het bord zelf is niet ergonomischer; daarvoor kijk je naar een gesplitst toetsenbord.
Hoeveel toetsen heeft een TKL precies?
87 in de Amerikaanse ANSI-vorm en 88 in de Europese ISO-vorm, doordat ISO een extra toets naast de linker Shift heeft. Zie ANSI vs ISO.
Wat is een 1800- of 96%-toetsenbord?
Een bord dat wél een numeriek blok heeft maar alle groepen tegen elkaar aan schuift, zonder tussenruimte. Je houdt alle toetsen en wint enkele centimeters. Wennen is vooral de plek van de pijltjes.
Kan ik het numerieke deel van een full-size uitschakelen?
Met Num Lock verandert het blok in navigatietoetsen, maar het blijft ruimte innemen. Wil je de breedte terug, dan is een kleiner bord de enige echte oplossing. Zie Num Lock.