Functietoetsen F1 tot en met F12
De rij bovenaan je toetsenbord heeft geen vaste betekenis: elk programma mag zelf bepalen wat F1 tot F12 doen. Toch is er in de loop der jaren een set gewoontes ontstaan die bijna overal klopt — F1 is help, F2 is hernoemen, F5 is vernieuwen. Hieronder wat elke toets in Windows en in de bekendste programma's doet, wat er op een Mac en op laptops anders gaat, en hoe je zorgt dat je niet steeds Fn hoeft bij te houden.
F1 tot F12 in Windows
| Toets | Meest voorkomende functie |
|---|---|
| F1 | Help of ondersteuning openen. In Windows opent het meestal een hulppagina in de browser. |
| F2 | Hernoemen van het geselecteerde bestand of de geselecteerde map in Verkenner. |
| F3 | Zoeken openen, of naar de volgende treffer springen na Ctrl+F. |
| F4 | Adresbalk openen in Verkenner. Vooral bekend van Alt+F4: venster sluiten. |
| F5 | Vernieuwen: pagina, mapvenster of lijst opnieuw laden. |
| F6 | Focus verplaatsen tussen delen van een venster; in browsers naar de adresbalk. |
| F7 | Spellingcontrole in Office. In Firefox: cursornavigatie aan- of uitzetten. |
| F8 | Bij oudere pc's het opstartmenu. In Excel: selectie uitbreiden. |
| F9 | Berekenen in Excel, velden bijwerken in Word. |
| F10 | Menubalk activeren. Shift+F10 is hetzelfde als de rechtermuisknop. |
| F11 | Volledig scherm aan of uit in browsers en Verkenner. |
| F12 | Ontwikkelaarshulpprogramma's in browsers; "Opslaan als" in Word en Excel. |
Per programma
| Toets | Excel | Word | Browser |
|---|---|---|---|
| F2 | Cel bewerken | Tekst verplaatsen | – |
| F4 | Wisselen tussen relatieve en absolute verwijzing ($A$1) | Laatste handeling herhalen | – |
| F5 | Ga naar | Zoeken en vervangen, tabblad Ga naar | Pagina vernieuwen |
| F7 | Spelling | Spelling en grammatica | Cursornavigatie (Firefox) |
| F9 | Werkmap berekenen | Velden bijwerken | – |
| F11 | Grafiek op nieuw blad | Volgend veld | Volledig scherm |
| F12 | Opslaan als | Opslaan als | Ontwikkelaarshulpprogramma's |
In PowerPoint start F5 de presentatie vanaf het begin; in veel ontwikkelomgevingen start dezelfde toets het programma dat je aan het bouwen bent. Meer combinaties per programma staan in de overzichten voor Excel, Word en PowerPoint.
Combinaties met Shift, Ctrl en Alt
| Combinatie | Wat het doet |
|---|---|
| Alt+F4 | Actief venster sluiten. Op het bureaublad: menu Afsluiten. |
| Ctrl+F4 | Tabblad of subvenster sluiten binnen een programma. |
| Shift+F10 | Contextmenu openen zonder muis. |
| Shift+F3 | In Word: wisselen tussen kleine letters, Hoofdletters en HOOFDLETTERS. |
| Ctrl+F5 | In browsers: vernieuwen zonder cache. |
| Ctrl+Shift+Esc | Taakbeheer, handig als een programma vastloopt en Alt+F4 niets doet. |
Functietoetsen op de Mac
Op een Apple-toetsenbord staan op de F-rij standaard systeemfuncties. De letterlijke F-toets krijg je door fn (of 🌐 op nieuwere modellen) erbij te houden.
| Toets | Standaardfunctie op de Mac |
|---|---|
| F1 / F2 | Schermhelderheid omlaag / omhoog |
| F3 | Mission Control |
| F4 | Spotlight of Launchpad, afhankelijk van het model |
| F5 / F6 | Toetsenbordverlichting of dicteren, afhankelijk van het model |
| F7 / F8 / F9 | Vorige / afspelen-pauzeren / volgende |
| F10 / F11 / F12 | Dempen / volume omlaag / volume omhoog |
Wil je het omdraaien, ga dan naar Systeeminstellingen › Toetsenbord › Toetsenbordinstellingen en zet "Gebruik F1, F2 enzovoort als standaardfunctietoetsen" aan. Daarna krijg je met fn juist de helderheid en het volume. Meer over de speciale toetsen op een Mac vind je bij Command, Option en Control en in de sneltoetsen voor macOS.
Laptops: media of F-toetsen?
Op vrijwel elke Windows-laptop delen de F-toetsen hun plek met volume, helderheid, vliegtuigmodus en toetsenbordverlichting. Welke van de twee je zonder Fn krijgt, bepaal je zelf. De schakelaar heet Fn-lock, Action Keys Mode of Hotkey Mode.
- Probeer eerst Fn+Esc. Op veel laptops en losse toetsenborden zet dat Fn-lock aan of uit. Staat er een slotje op de Esc- of Fn-toets, dan is dit de juiste combinatie.
- Werkt dat niet, start dan op in het BIOS of UEFI (meestal F2 of Del tijdens het opstarten) en zoek naar "Action Keys Mode", "Hotkey Mode" of "Function Key Behavior". Zet die op "Function key" om standaard F1–F12 te krijgen.
- Sommige merken regelen het in hun eigen software in plaats van in het BIOS. Kijk in het meegeleverde systeemprogramma van je laptopmerk.
- Bij een los toetsenbord staat het vaak in de bijgeleverde configuratiesoftware, of via een DIP-schakelaar aan de onderkant.
Toetsenborden zonder functierij
Op een 60%-toetsenbord ontbreekt de bovenste rij helemaal. De functietoetsen zitten dan op de cijferrij, bereikbaar met Fn: Fn+1 geeft F1, Fn+2 geeft F2, enzovoort. Dat werkt prima tot je een combinatie als Alt+F4 nodig hebt, want dan houd je drie toetsen tegelijk in. Wie veel met functietoetsen werkt, is beter af met een TKL-toetsenbord; wie ruimte wil besparen kan de lastige combinaties verleggen, zie toetsen herprogrammeren en compacte toetsenborden.
Verder lezen
- Alle sneltoetsenoverzichten
- De Fn-toets en Fn-lock
- De Windows-toets
- De Print Screen-toets
- Num Lock, Caps Lock en Scroll Lock
- Insert, Delete, Home en End
Veelgestelde vragen
Waarom moet ik Fn indrukken om F1 te gebruiken?
Omdat de fabrikant de mediafuncties als standaard heeft ingesteld. Draai dat om met Fn+Esc of via de BIOS-instelling "Action Keys Mode" of "Function Key Behavior".
Wat is het verschil tussen F5 en Ctrl+F5 in een browser?
F5 laadt de pagina opnieuw en mag daarbij bestanden uit de cache halen. Ctrl+F5 negeert de cache en haalt alles opnieuw van de server, handig als een gewijzigde pagina niet lijkt te veranderen.
Hoe druk ik F1 tot F12 in als mijn toetsenbord ze niet heeft?
Op een compact bord met Fn + de cijferrij. Lukt dat niet, open dan het schermtoetsenbord van Windows; dat toont een volledige functierij die je met de muis kunt bedienen.
Waarom doet F1 in mijn programma iets heel anders?
Programma's mogen de functietoetsen zelf invullen. Games en ontwerpprogramma's doen dat volop. Kijk in de instellingen van het programma zelf welke functie eraan hangt.
Bestaan er toetsenborden met meer dan twaalf functietoetsen?
Ja, oudere terminaltoetsenborden en sommige programmeerbare borden hebben F13 tot F24. Windows en macOS herkennen die codes; je kunt ze via herprogrammeersoftware aan eigen opdrachten koppelen.